Amortyzacja w B+R — jak działa?

Na czym polega odliczenie

Droższy sprzęt firma rozlicza w kosztach stopniowo, przez odpisy amortyzacyjne. W uldze B+R nie odliczasz ceny zakupu, tylko odpisy, które w danym roku zaliczyłeś do kosztów uzyskania przychodów, w części przypadającej na prace B+R.

Dotyczy to środków trwałych, np. maszyn, urządzeń pomiarowych, serwerów i komputerów, oraz wartości niematerialnych i prawnych, np. licencji na oprogramowanie czy nabytych know-how i patentów.

Majątek kupiony w poprzednich latach

Tak, możesz uwzględnić odpisy od środków trwałych kupionych w poprzednich latach, nawet przed wprowadzeniem ulgi B+R. Liczy się to, że odpis jest dokonany w roku, za który rozliczasz ulgę, i że w tym roku sprzęt rzeczywiście służył pracom B+R.

Przykład: frezarka kupiona w 2021 r. jest od 2026 r. używana przy budowie prototypów. W uldze za 2026 r. uwzględniasz odpisy z 2026 r., w części odpowiadającej wykorzystaniu maszyny w pracach B+R.

Sprzęt używany nie tylko do B+R

Jeśli maszyna czy komputer służą też innej pracy, odliczasz tylko część odpisu. Przepisy nie mówią, jak ustalić tę proporcję. Ważne, żeby metoda była rozsądna, opisana i stosowana konsekwentnie. W praktyce stosuje się:

• czas pracy urządzenia — np. rejestr godzin pracy maszyny przy testach i przy bieżącej produkcji,
• czas pracy użytkownika — np. laptop programisty w tej samej proporcji, w jakiej programista pracuje przy B+R według ewidencji czasu pracy,
• udział kosztów — np. udział kosztów prac B+R w kosztach całego działu, gdy sprzęt jest wspólny.

Proporcję licz na podstawie rzeczywistych zapisów, a nie szacunków. Opisz wybraną metodę w krótkiej notatce i dołącz ją do dokumentacji projektu.

Samochody i budynki

Nie odliczysz odpisów amortyzacyjnych od samochodów osobowych ani od budynków, lokali i budowli, nawet jeśli służą wyłącznie pracom B+R. Wyjątkiem są centra badawczo-rozwojowe (CBR), które mogą odliczać także odpisy od tych składników majątku.

Wyłączenie dotyczy amortyzacji. Inne pojazdy, np. specjalistyczne pojazdy testowe, które nie są samochodami osobowymi, mogą być kosztem kwalifikowanym, jeśli służą pracom B+R.

Najem i leasing

Katalog kosztów kwalifikowanych jest zamknięty i nie wymienia czynszu za pomieszczenia ani rat za samochody. Czynsz za halę, w której stoi stanowisko badawcze, zostaje więc zwykłym kosztem firmy — obniża dochód raz, a nie dwa razy.

Przy leasingu rozstrzyga jego rodzaj. W leasingu finansowym to korzystający wprowadza przedmiot do ewidencji i amortyzuje — wtedy w grę wchodzą odpisy amortyzacyjne na zasadach opisanych wyżej, z tym samym wyłączeniem dla samochodów osobowych oraz budynków i lokali. W leasingu operacyjnym rata jest opłatą za usługę, której katalog nie przewiduje.

Osobna ścieżka dotyczy aparatury naukowo-badawczej: odpłatne korzystanie z niej oraz nabycie usługi jej wykorzystania są kosztem kwalifikowanym, pod warunkiem że umowa nie jest zawarta z podmiotem powiązanym.

Amortyzacja zakończonych prac rozwojowych

Gdy prace rozwojowe kończą się wynikiem, który firma wykorzystuje, ich koszty mogą zostać ujęte jako wartość niematerialna i prawna i amortyzowane. To, kiedy i w jakiej części można je odliczyć w uldze, było przedmiotem sporów przed sądami. Zobacz orzecznictwo o amortyzacji prac rozwojowych.